Cuộc trao đổi công khai, dân chủ, thẳng thắn tại Diễn đàn Hội nghị DN xây dựng 2011 giữa Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng và các DN đã làm rõ những vấn đề mà Bộ Xây dựng tới đây sẽ tập trung nghiên cứu tháo gỡ nhằm hướng tới việc xây dựng một thị trường lành mạnh, trong đó yếu tố quản lý nhà nước được coi như “kim chỉ nam”.

Hoàn thiện cơ chế

Ngay trong phần phát biểu khai mạc Hội nghị, Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng khẳng định: “Đối mặt với tình trạng cắt giảm đầu tư công, chắc chắn tới đây nguồn vốn đầu tư dành cho lĩnh vực xây dựng sẽ gặp khó khăn, nguồn cung về vốn giảm, lãi suất tín dụng cao nên tới đây các DN ngành Xây dựng buộc phải đối mặt với những khó khăn thách thức… Trọng trách trên vai các DN ngành Xây dựng sẽ ngày một lớn hơn và đương nhiên cũng nặng nề hơn, bởi cùng lúc vừa phải đáp ứng nhiệm vụ Chính phủ giao phó, vừa phải tiếp tục tìm kiếm cơ hội phát triển trong khó khăn”.

Ông Đoàn Châu Phong- Phó TGĐ TCty Vinaconex “mở màn” phần tham luận của các DN BĐS khá thẳng thắn: “Cần thấy rằng phải có các điều tra xã hội học về nhân khẩu, thu nhập, nhu cầu về nhà ở theo phân khúc một cách chính xác để làm định hướng lập chương trình, kế hoạch phát triển nhà ở cho các đối tượng dân cư tại từng địa bàn, khu vực khác nhau”.

Ông Phong cũng cho rằng, bên cạnh yêu cầu kiểm soát chặt chẽ hơn nữa công tác phê duyệt quy hoạch nhằm hạn chế những bất cập của cơ chế “xin – cho”, thì công tác GPMB vẫn tồn tại những vướng mắc, trong đó nổi lên yêu cầu cần hạn chế tối đa việc sinh lời từ đất mà trong đó phần lời chỉ nghiêng về các chủ dự án mà quên đi quyền lợi của người bị thu hồi đất, sinh ra sự bất công bằng xã hội.

Ông Nguyễn Quốc Tuấn –Phó GĐ Sở Xây dựng Hà Nội bày tỏ một số kiến nghị: Hiện nhiều DN có nguồn tiền để đầu tư nhưng lại rất băn khoăn bỏ vốn ra vì thủ tục hướng dẫn còn thiếu thống nhất. Hoặc trong công tác quản lý chung cư, ban quản lý chung cư hầu như không được nắm phần phí bảo trì 2% để lại nên khi có sự cố xảy ra không có nguồn để xử lý. Hoặc các vấn đề nóng bỏng không kém khác như phí dịch vụ chung cư, cơ chế trách nhiệm của thành phần người nước ngoài trong các ban quản lý chung cư hiện cũng chưa có hướng dẫn chi tiết, gây lúng túng trong quá trình thực hiện .

Cũng bàn về nội dung sao cho cơ chế chính sách về nhà ở xã hội tăng tính thực tế, phù hợp với khả năng thanh khoản của các đối tượng thụ hưởng, ông Đoàn Châu Phong cho rằng, cần phải xem xét lại các tiêu chí để được mua nhà ở xã hội một cách thực tế hơn, chứ không phải chỉ căn cứ “mức thu nhập hàng tháng dưới mức bình quân” theo quy định của UBND TP. Bởi nếu như vậy thì các đối tượng này chỉ đủ tiền thuê nhà chứ chưa thể có tiền tiết kiệm dành hàng tháng để chi trả cho mục đích mua nhà.

Về những bất cập trong việc tính thuế thu nhập cá nhân phát sinh trong chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà, bà Châu Thị Thu Nga – Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đầu tư Xây dựng Nhà Đất cho rằng mức thuế suất 2% tổng giá mua ghi trong hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai là không phù hợp. Còn trong tình trạng thị trường nhà đất khó khăn như hiện nay, việc thực hiện Nghị định 69/CP quy định DN phải đóng tiền sử dụng đất theo giá thị trường sẽ khiến nhiều chủ đầu tư đã bán nhà ở mà chưa đóng tiền sử dụng đất sẽ bị lỗ…

Vì một “ngôi nhà chung” ngành Xây dựng

Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng đã chỉ rõ, lịch trình cụ thể về danh mục các đầu việc lớn mang tính chất đổi mới mạnh mẽ trong quá trình xây dựng thể chế, chính sách quản lý mà Bộ Xây dựng cam kết sẽ đẩy mạnh thực hiện trong năm 2012, tất cả “Vì một thị trường BĐS vì lợi ích của nhà nước, của nhân dân và của DN” . Cụ thể là: Trong 6 tháng đầu năm 2012, Bộ Xây dựng sẽ phối hợp Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các Bộ, ngành có liên quan hoàn thành việc xây dựng Quỹ Tiết kiệm nhà ở để trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, ban hành. Chính sách cho các đối tượng thụ hưởng nhà ở xã hội cũng được Bộ trưởng khẳng định sẽ đẩy mạnh xây dựng hoàn thiện cơ chế trong năm 2012.

Trong bầu không khí đối thoại dân chủ, trên tinh thần đưa Bộ Xây dựng trở thành “Ngôi nhà chung” của tất cả các DN Xây dựng, đầu tư kinh doanh BĐS thuộc tất cả các thành phần kinh tế trên mọi miền Tổ quốc, các DN đã mạnh dạn kiến nghị những vấn đề có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển bền vững cho thị trường BĐS. “Mọi ý kiến có tính chất xây dựng nhằm hướng thị trường BĐS phát triển ổn định, lành mạnh, giá cả hợp lý sẽ có tác động tích cực đến sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Và ngược lại, nếu thị trường BĐS thiếu ổn định sẽ ảnh hưởng tiêu cực trên phạm vi lớn, thậm chí có thể trở thành nhân tố gây ra lạm phát cao, tác động xấu lan truyền đến các tổ chức tín dụng và ảnh hưởng đến các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước”.Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng nói.

Nhằm khắc phục những yếu kém, tồn tại của thị trường BĐS hiện nay, tạo điều kiện cho thị trường BĐS phát triển lành mạnh và bền vững, Chỉ thị của Chính phủ yêu cầu phải tăng cường hơn nữa công tác quản lý, kiểm soát thị trường BĐS; nâng cao vai trò trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương trong việc kiểm tra thẩm định cho phép đầu tư các dự án phát triển nhà ở, đầu tư kinh doanh BĐS; thực hiện tái cơ cấu hàng hóa BĐS cho phù hợp với nhu cầu của thị trường, đồng thời đẩy mạnh phát triển các loại hình nhà ở xã hội có sự tham gia điều tiết của Nhà nước để đáp ứng nhu cầu nhà ở cho các đối tượng có thu nhập thấp, khó khăn về nhà ở, thúc đẩy phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội..

Rà soát các dự án, tăng cường quản lý thị trường BĐS

Trước những diễn biến phức tạp, không ổn định của thị trường BĐS hiện nay, các DN đầu tư kinh doanh BĐS đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, thua lỗ, thậm chí có thể sẽ bị phá sản, Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng cũng nhận định: Thị trường BĐS hiện nay đóng băng cũng có 2 mặt, mặt tích cực là phản ánh đúng thực trạng quan hệ cung – cầu của cơ chế thị trường, mặt không tích cực là gây hệ lụy cho mục tiêu đảm bảo an sinh xã hội và các vấn đề khác. Những nguyên nhân tồn tại yếu kém đã được phản ánh rất rõ trong Chỉ thị của Chính phủ về một số giải pháp tăng cường quản lý thị trường BĐS, trong đó có nguyên nhân từ quản lý Nhà nước, có nguyên nhân từ thế chế ,hệ thống pháp luật và nguyên nhân từ các chủ thể tham gia đầu tư. Kinh tế BĐS, thị trường BĐS không thể tách rời kinh tế vĩ mô , sự khó khăn của kinh tế hiện naybị tác động rất nhiều bởi tình hình suy thoái của kinh tế thế giới cũng như tồn tại nội sinh trong nước. Ảnh hưởng đến nay cũng chưa phải là nhiều, tuy nhiên nếu để kéo dài thì tác động xấu sẽ ngày càng tăng. Cùng với việc bổ sung, hoàn thiện hệ thống chính sách pháp luật về nhà ở và kinh doanh BĐS, tới đây Bộ Xây dựng phối hợp với các Bộ, ngành liên quan và các địa phương có nhiều dự án đầu tư kinh doanh BĐS sẽ tiến hành rà soát các dự án phát triển nhà ở đang triển khai, các dự án đã giao nhưng chậm triển khai để phân loại các dự án, dự án nào tiếp tục triển khai, dự án nào cần phải tạm dừng, dự án nào cần điều chỉnh cơ cấu, loại hình nhà ở cho phù hợp với nhu cầu thị trường, phù hợp kế hoạch phát triển nhà ở của các địa phương. Đồng thời yêu cầu chủ đầu tư phải thực hiện nghiêm chỉnh quy định dành 20% diện tích đất xây dựng nhà ở đã đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật để xây dựng nhà ở xã hội.

Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng cũng cho rằng: Theo quy luật phát triển bên cạnh các DN phát triển, kinh doanh có lãi thì cũng sẽ có DN bị phá sản, nếu không có chiến lược sản xuất, kinh doanh phù hợp. Trong thời gian này rất khó khăn, nếu không có giải pháp hữu hiệu và thực tế thì có thể sẽ có nhiều DN phá sản, đây là vấn đề cần hết sức phòng tránh. Chính phủ và Bộ Xây dựng cũng như các ngành, các cấp đang rất quyết tâm giải quyết vấn đề này.

Nhận định về tình hình thị trường BĐS năm 2012, Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng cho rằng: mặc dù hiện nay tình hình kinh tế vẫn đang hướng tới mục tiêu kiềm chế lạm phát; ổn định kinh tế vĩ mô; bảo đảm an sinh xã hội nhưng nguy cơ mất ổn định vẫn còn tồn tại. Đặc biệt là tác động của suy thoái kinh tế thế giới cũng như những nội tại của chúng ta hiện nay chưa cho phép chúng ta đặt mục tiêu tăng trưởng cao mà trước mắt cần xác định mục tiêu kiềm chế lạm phát, có mức tăng trưởng hợp lý. Điều này có ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường BĐS năm 2012. Những khó khăn hiện tại có thể sẽ tiếp tục kéo dài. Chính vì vậy Bộ trưởng cũng yêu cầu các DN đầu tư kinh doanh BĐS phải lựa chọn lĩnh vực đầu tư có hiệu quả, chỉ nên kinh doanh những sản phẩm mà xã hội có nhu cầu, đặc biệt là cần phải chú trọng thực hiện tái cơ cấu lại sản phẩm hàng hóa của mình, đặc biệt là phân khúc nhà bình dân, phù hợp với nhóm đối tượng thu nhập thấp cho hợp lý.